İnsan üçün ən çətin və ən xoş yaş aralıqları – Dünya statistikası

Giriş

İnsan həyatı müxtəlif mərhələlərdən ibarətdir və hər yaş dövrünün özünəməxsus psixoloji, sosial və iqtisadi çətinlikləri var. “Çətin yaş” dedikdə yalnız emosional durum deyil, eyni zamanda depressiya riski, zərərli vərdişlərə meyillənmə, maddi yük, ailə məsuliyyəti və həyat qərarlarının ağırlığı nəzərə alınır. Bu məqalədə dünya üzrə aparılmış araşdırmalara əsaslanaraq ən çətin və ən xoş yaş aralıqları təqdim olunur.

İnsan üçün ən çətin yaş aralığı hansıdır?

Qlobal orta göstəriciyə görə: 30–50 yaş aralığı

Dünya üzrə aparılmış uzunmüddətli sosial və psixoloji araşdırmalar göstərir ki, insanların ən çox stress, narahatlıq və psixoloji yüklənmə yaşadığı dövr əsasən 30–50 yaş aralığıdır. Bu dövr bir çox mənbələrdə “life stress peak” və ya “midlife pressure” kimi tanınır.

Bu yaş aralığı aşağıdakı faktorların üst-üstə düşməsi ilə xarakterizə olunur:

• Maddi məsuliyyətlərin artması

• Karyera və gəlir təzyiqi

• Ailə və valideynlik yükü

• Gələcək qorxusu və uğur müqayisəsi

• Sağlamlıqla bağlı ilk narahatlıqlar

World Health Organization və OECD məlumatlarına görə, depressiya və xroniki stress halları bu yaşlarda pik həddə çatır.

Yaşlara görə çətinliklərin bölgüsü

18–25 yaş | Kimlik və istiqamət böhranı

• Gələcək karyera ilə bağlı qeyri-müəyyənlik

• Maliyyə asılılığı və özünü sübut etmə təzyiqi

• Alkoqol və digər zərərli vərdişlərə meyillənmənin yüksək olması

• Psixoloji narahatlıq və özgüvən problemləri

26–35 yaş | Maddi və sosial təzyiq dövrü

• İş tapmaq və stabil gəlir formalaşdırmaq çətinliyi

• Evlilik, ailə və sosial gözləntilər

• “Geridə qalıram” hissi

• Depressiya riskinin artması

36–50 yaş | Ən ağır yük mərhələsi (qlobal pik)

• Ailə məsuliyyəti (uşaq, valideyn qayğısı)

• Karyera durğunluğu və ya tükənmə (burnout)

• Kreditlər və maddi öhdəliklər

• Sağlamlıqla bağlı ilk ciddi siqnallar

Gallup araşdırmalarına əsasən, həyat məmnuniyyəti qrafiki bu yaşlarda ən aşağı nöqtəyə enir.

51–60 yaş | Yüngülləşmə mərhələsi

• Maddi yükün azalması

• Özünü daha yaxşı tanıma

• Emosional stabilliyin artması

• Lakin sağlamlıq narahatlıqları qalır

İnsan üçün ən xoş və uğurlu yaş aralığı hansıdır?

Qlobal statistikaya görə: 55–75 yaş aralığı

Bir çox insan üçün təəccüblü olsa da, dünya üzrə həyat məmnuniyyəti və daxili rahatlıq göstəriciləri 55 yaşdan sonra artmağa başlayır.

Bu dövr aşağıdakı xüsusiyyətlərlə seçilir:

• Həyat təcrübəsi və emosional balans

• Maddi sabitliyin formalaşması

• Sosial müqayisənin azalması

• “Özüm üçün yaşamaq” mərhələsi

Harvard Medical School tərəfindən aparılan uzunmüddətli araşdırmalara görə, xoşbəxtlik hissi yaşla birlikdə azalmaq əvəzinə, müəyyən bir nöqtədən sonra yüksəlir.

Qısa müqayisə cədvəli

Yekun

Dünya statistikasına əsasən, insan üçün ən çətin yaş dövrü 30–50 yaş aralığı, ən xoş və daxili rahatlığın artdığı dövr isə 55 yaşdan sonrakı mərhələdir. Çətinliklər yaşla yox, məsuliyyətlərin yığıldığı dövrlə əlaqəlidir. Yaş artdıqca insan emosional olaraq daha güclü və balanslı olur.

Source: World Health Organization – Mental Health & Life Stages, OECD – Well-being Across Age, Gallup – Global Well-Being Reports, Harvard Medical School – Adult Development Study