Müasir insanın ən yayğın 20 psixoloji vəziyyəti – izahlarla

Müasir insanın psixoloji yükü niyə artır?

Texnologiyanın sürətli inkişafı, sosial təzyiq və davamlı informasiya axını müasir insanın psixoloji vəziyyətinə ciddi təsir göstərir. İnsan beyni bu qədər stimula uyğunlaşmaqda çətinlik çəkir. Nəticədə gündəlik həyatda əvvəllər nadir olan psixoloji hallar artıq adi vəziyyətə çevrilib Aşağıda ən çox rast gəlinən 20 psixoloji vəziyyət qısa və anlaşılan formada izah edilir.

1. Ertələmə (Procrastination)

Vacib işlərin davamlı olaraq sonraya saxlanmasıdır. Çox vaxt qorxu və mükəmməllik istəyi ilə əlaqəlidir. İnsan başlaya bilmədiyi üçün özünü günahkar hiss edir. Uzun müddət davam etdikdə stressi artırır.

2. Diqqət dağınıqlığı

Bir işə uzun müddət fokuslana bilməmək halıdır. Rəqəmsal mühit bu vəziyyəti gücləndirir. Beyin tez-tez mövzu dəyişməyə alışır. Bu isə məhsuldarlığı azaldır.

3. Unutqanlıq

Qısa müddətli yaddaşın zəifləməsi ilə müşahidə olunur. Əsas səbəblər stress və zehni yorğunluqdur. Ciddi xəstəlik olmadan da baş verə bilər. Adətən müvəqqətidir.

4. Emosional tükənmə (Burnout)

Daimi iş təzyiqi nəticəsində yaranır. İnsan motivasiyasını itirir. İşinə qarşı laqeydlik formalaşır. Uzunmüddətli olduqda depressiyaya çevrilə bilər.

5. Depressiv əlamətlər

Enerji itkisi və maraqsızlıqla müşahidə olunur. İnsan özünü boşluqda hiss edir. Sosial əlaqələr zəifləyir. Erkən mərhələdə fərq edilməlidir.

6. Narahatlıq (Anxiety)

Daim pis ehtimalları düşünməkdir. Reallıqda təhlükə olmasa belə davam edir. Bədən gərginlik siqnalları verir. Yuxu problemləri yarada bilər.

7. Sosial müqayisə stresi

İnsan özünü başqaları ilə müqayisə edir. Sosial media bu halı gücləndirir. Özünə inam zəifləyir. Daim yetərsiz hiss olunur.

8. Özünə inamsızlıq

Qərar verməkdə çətinlik yaranır. İnsan səhv etməkdən qorxur. Uğurlar belə kiçildilir. Bu hal inkişafı ləngidir.

9. Perfeksionizm

Hər şeyin mükəmməl olmasını istəməkdir. Kiçik səhvlər belə stress yaradır. İşə başlamağı çətinləşdirir. Ertələmə ilə sıx bağlıdır.

10. Motivasiya itkisi

Əvvəllər maraqlı olan şeylər cazibəsini itirir. Hədəflər mənasız görünür. İnsan yorğunluq hiss edir. Psixoloji fasilə ehtiyacını göstərir.

11. Zehni yorğunluq

Davamlı düşünmə nəticəsində yaranır. Konsentrasiya zəifləyir. Sadə qərarlar belə çətinləşir. İstirahət etmədən keçmir.

12. Tənhalıq hissi

Ətrafda insanlar olsa belə yaşana bilər. Emosional bağların zəifliyi ilə bağlıdır. Uzunmüddətli olduqda depressiya riskini artırır. Müasir dövrdə çox yayğındır.

13. Emosional donuqluq

Sevinc və kədər hisslərinin azalmasıdır. İnsan hadisələrə laqeyd yanaşır. Adətən emosional yüklənmədən sonra yaranır. Müdafiə mexanizmidir.

14. Qərar yorğunluğu

Gündə çoxlu qərar verməkdən yaranır. Beyin zəifləyir. Seçim etmək çətinləşir. Sadə alternativlər belə stress yaradır.

15. Gələcək qorxusu

Sabahın necə olacağı ilə bağlı narahatlıqdır. Qeyri-müəyyənlik bu hissi artırır. Planlama çətinləşir. Xroniki stressə səbəb ola bilər.

16. Özünü dəyərsiz hiss etmə

İnsan özünü faydasız görür. Nailiyyətlər əhəmiyyətsiz sayılır. Bu vəziyyət özünə hörməti azaldır. Psixoloji dəstək tələb edə bilər.

17. Emosional asılılıq

Başqalarının təsdiqinə həddindən artıq ehtiyacdır. Tək qalmaq qorxu yaradır. Münasibətlərdə balans pozulur. Şəxsi sərhədlər itir.

18. Daim tələsiklik hissi

Vaxt heç vaxt yetərli görünmür. İnsan rahat ola bilmir. Bu vəziyyət stress hormonlarını artırır. Dincəlməyə mane olur.

19. Özünü günahlandırma

Keçmiş səhvlər daim xatırlanır. İnsan özünü bağışlamır. Bu hal psixoloji yük yaradır. Özünə şəfqət çatışmır.

20. Emosional dalğalanma

Əhval tez-tez dəyişir. Kiçik hadisələr böyük reaksiya doğurur. Psixoloji balans zəifləyir. Stress əsas səbəblərdən biridir.

 Özət

Müasir insan çoxsaylı psixoloji vəziyyətlərlə qarşılaşır. Bu hallar zəiflik deyil, beynin yüklənməyə verdiyi reaksiyadır. Onları tanımaq və vaxtında tədbir görmək psixoloji sağlamlıq üçün vacibdir. Şüurlu yanaşma həyat keyfiyyətini yüksəldir.

Source: American Psychological Association – Stress & Mental Health, World Health Organization – Mental Health, National Institute of Mental Health, Harvard Medical School